اثرات منفی بازیهای کامپیوتری و موبایلی برای کودکان و نوجوانان
بازی و سرگرمی در رشد خلاقیت و اعتمادبهنفس کودک و نوجوان موثر است. بازیهای فکری و استراتژیک بخشهای مختلف مغز را درگیر میکنند و همین مساله باعث میشود هوش هیجانی کودک تقویت گردد. از دیگر مزایای بازیها و سرگرمیها در دوران کودکی و نوجوانی، یادگرفتن کار گروهی است؛ در گذشته اغلب بازیها در فضای جمعی و به شکل حضوری و گروهی برگذار میشد اما حالا به واسطه توسعه فناوری، شرایط فرق کرده است.
کودکان و نوجوانان دیگر در فضای گروهی بازی نمیکنند. آنها بیشتر وقت خود را در فضای مجازی و دنیای اینترنت میگذرانند و مشغول بازیهای کامپیوتری و موبایلی هستند.
این مساله، هم جوانب مثبت دارد و هم ابعاد منفی. اینگونه بازیها به شرط استفاده درست و بهاندازه هیچ مشکلی برای کودک نخواهند داشت اما اگر به شکل افراطی تغییر مسیر بدهد، خطرناک خواهد بود. البته نقش والدین در این زمینه غیرقابل انکار است؛ یعنی اگر مراقبتهای لازم از سوی والدین اعمال شود، تا حد زیادی آسیبها و مشکلات قابل پیشگیری هستند.
در این مطلب، میخواهیم درباره بازیهای کامپیوتری و موبایلی و اثرات منفی آنها روی جسم و ذهن کودکان و نوجوانان صحبت کنیم. حتما شما هم به عنوان پدر یا مادر دلسوز، خواهان آیندهای روشن برای فرزندانتان هستید؛ پس تا انتهای این نوشته با ما همراه باشید.
اثرات منفی بازیهای کامپیوتری و موبایلی روی سلامت ذهن فرزند
در این بخش، به بررسی آثار منفی بازیهای کامپیوتری و موبایلی روی سلامت روان کودکان و نوجوانان میپردازیم. این اثرات منفی عبارتند از:
ا- ایجاد وابستگی به بازیهای کامپیوتری و موبایلی
کودکان در سنین کم نیاز به هیجان و تفریح دارند؛ از این رو، ممکن است به سمت بازیهای کامپیوتری و موبایلی سوق پیدا کنند؛ کمبود روابط عاطفی و توجه والدین نسبت به فرزندان به دلایل کاری یا غیره، احتمال چنین شرایطی را افرایش میدهد.
این بازیها رفته رفته خلاء همه چیز را برای کودکان پر میکنند؛ حتی کودک احساس گرسنگی، تشنگی و نیاز به خواب را هم فراموش کرده و برای ساعتهای طولانی از جلوی کامپیوتر بلند نمیشود. این شرایط برای فرزند شما بسیار خطرناک است چون نشاندهنده اعتیاد شدید کودک به این فضا بوده و اگر به سرعت برای درمان اقدام نکنید، مشکل هر روز جدیتر میشود.
بعضی از بازیها به دلیل سبک خشونتآمیز و خشنی که دارند، در روزهای اول موجب ترس و وحشت در کودک میشوند اما به تدریج فرزند شما به این صحنهها عادت میکند و برایش عادی میشوند. استفاده از الفاظ رکیک، هیجان بیش از حد، استرس در حین بازی باعث افزایش فشار خون و آدرنالین در بدن کودک یا نوجوان میشود.
اگر یک روز به هر دلیلی این احساسات به موقع برانگیخته نشوند یا بروز نکنند، کودک مانند یک فرد معتاد واکنش نشان میدهد؛ مثلا زمانی که سعی میکنید موبایل یا تبلت و کامپیوتر فرزندتان را از او بگیرید و او واکنشهای شدیدی از خود ابراز میکند تا مانع این کار شود و شما را منصرف کند.
تمام این موارد، بیانگر وابستگی و اعتیاد در کودک و نوجوان است. در صورت بروز چنین شرایطی، پیشنهاد میکنیم هر چه سریعتر برای درمان فرزندتان اقدام کنید.
2- انزواطلبی در اثر اعتیاد به بازیهای کامپیوتری و موبایلی
وقتی کودک شما بیشتر زمان خود را به بازی در دنیای مجازی میگذراند، زندگی در دنیای واقعی را فراموش میکند. در یک آزمایش روی گروهی از نوجوانان ده تا چهارده ساله، مشخص شد که علت اصلی رغبت کودکان به بازیهای کامپیوتری و موبایلی جذابیت این فضا و جالبتر بودن همنشینی با شخصیتهای خیالی است. کودک شما به تدریج ارتباط با فضای واقعی را فراموش میکند و به ارتباط با دنیای گرافیکی بازیها محدود میشود.
از جمله مشکلاتی که این کودک را تهدید میکند، نپذیرفته نشدن توسط اجتماع در سنین بزرگسالی است؛ چون این افراد به خوبی کودکی و نوجوانی نکردهاند و تجربیات واقعی ندارند. همچنین، این افراد در سنین بالاتر مشکلات جدیتری را مانند طردشدگی اجتماعی و عدم تجربه کافی در برقراری ارتباط یا آداب معاشرت تجربه میکنند.
برای جلوگیری از تمام این مشکلات، باید از امروز و همین لحظه که مشکل کوچکتر و قابل حلتر است، برای درمان انزواطلبی فرزندتان اقدام کنید.
3- استرس و اضطراب در حین بازیهای کامپیوتری و موبایلی
کودک یا نوجوان در حین بازی با موبایل یا کامپیوتر در یک فضای پرتنش و چالشبرانگیز قرار دارد. این فضا روی ذهن و روان کودک اثر منفی میگذارد؛ چون او پیوسته در حال مبارزه و اثبات کردن خودش است و این تنش رفته رفته استرس و اضطراب کودک از باخت و شکست را افزایش میدهد. این رفتارها اغلب با برانگیختگی و پرخاش جسمی همراه هستند؛ یعنی کودک با خشم روی میز یا دیوار میکوبد یا شی پرتاب میکند.
لرزش دست، التهاب و برانگیختگی صورت، عرق ریختن، بیقراری در ناحیه پا و تغییر وضعیت بین حالت ایستاده یا نشسته حین بازی، همگی از علائم اضطراب و استرس فرزند شما است که باید تحت نظر و درمان قرار گیرد.
4- افسردگی ناشی از بازیهای کامپیوتری و موبایلی
از یک مرحلهای به بعد ممکن است بازی بسیار سخت و پرتنش باشد و کودک نتواند به خوبی از پس طی کردن مراحل بربیاید. این مشکل به شکل افسردگی و ناکامی بروز میکند. فرزند شما به آرامی گوشهگیر و کمحرف میشود و خود را بیهوده و ناکام تصور میکند.
این در واقع یک واکنش طبیعی در بدن انسان است؛ وقتی ما با اینکه تلاش میکنیم به اهداف و آرزوهایمان نمیرسیم، واکنش ناکامی و افسردگی از خود بروز میدهیم. رفتار کودک در مورد برنده نشدن در بازی و شکست، گوشهگیری است.
اگر این شکاف ذهنی در کودک برطرف نشود، در بزرگسالی مشکلات جدی و جبرانناپذیری را در مسیر زندگی وی ایجاد میکند. به عنوان یک پدر یا مادر مسئول، باید نسبت به تمامی رفتارهای فرزندتان هوشیار باشید.
5- خشونتگرایی ناشی از بازیهای کامپیوتری و موبایلی
بازیهای کامپیوتری و موبایلی در ژانرهای جنگی، اکشن و استراتژیک پرخاشگری در کودک را افزایش میدهد. طی یک آزمایش در دانشگاه معتبر میسوری کشور آمریکا، تاثیر بازیهای کامپیوتری روی ذهن کودکان و نوجوانان را تحلیل کردند؛ در نهایت به این نتیجه رسیدند که کودک با دیدن صحنههای خشن و خشونتآمیز، نسبت به افرادی که این صحنهها را نمیدیدند میزان خشم و خشونت بیشتری داشتند.
در اغلب بازیهای خشن و اکشن، استراتژی بازیساز بر این است که فرد باید خود را از یک موقعیت پرتنش نجات دهد؛ این نجات دادن ممکن است به قیمت مردن دیگران یا دیگر شخصیتهای بازی باشد ولی این مساله هیچ اهمیتی ندارد. کودک هم با لمس چنین فضاهایی نسبت به همنوعان خود احساس تعلقی ندارد و در صورت بروز هر گونه مشکل، آنها را به شدیدترین وجه تنبیه یا بازخواست میکند.
به همین دلیل است که اغلب نوجوانان و کودکانی که به بازیهای موبایلی وابسته هستند، روابط عاطفی مناسبی با والدین یا اطرافیان خود ندارند.
اثرات منفی بازیهای کامپیوتری و موبایلی روی سلامت جسم فرزند
علاوه بر مشکلات روانی، اعتیاد کودک به بازیهای کامپیوتری و موبایلی مشکلات جسمی متعددی را برای وی ایجاد میکند. این تاثیرات منفی جسمی عبارتند از:
1- سندروم متابولیک ناشی از بازیهای کامپیوتری و موبایلی
به دلیل تماشای صحنههای خشن آدرنالین و هیجان در فرد افزایش مییابد و سندروم متابولیک به تدریج در بدن فرد ظهور میکند که با ویژگیهای زیر همراه است:
2- مشکلات و اختلال در مفاصل ناشی بازیهای کامپیوتری و موبایلی
با نشستن طولانی مدت در پشت کامپیوتر یا در دست گرفتن موبایل به شکل مداوم، حالت نشستن یا ایستادن بدن از فرم طبیعی خارج میشود. این مساله در دراز مدت جدی و خطرناک خواهد بود. اختلالات حرکتی، مشکلات مفاصل و پوکی استخوان به دلیل کم تحرکی از جمله این موارد هستند.
3- اشکال در بینایی فرزند ناشی از بازیهای کامپیوتری و موبایلی
این مشکل در بین کودکان و نوجوانانی که بیشتر ساعتهای روز خود را مشغول بازی هستند، رایج و شایع است. از جمله مشکلات بینایی عبارتند از:
- سوزش
- خارش
- ریختن اشک
- احساس فشار در چشم و پلک
- اختلال در بینایی و در هم ریخته شدن حروف و اعداد
- دو بینی و انحراف چشمها زمان نگاه کردن دقیق به یک نقطه
4- تحلیل سلولهای مغزی در اثر بازیهای کامپیوتری و موبایلی
در اثر کمتحرکی مغز در انجام کارهای روزانه و فقط تکرار عادتهای بازی کردن، ذهن تحلیل میرود و از قدرت سلولهای مغز کاسته میشود. این افراد کمتر روی رفتار و افکار خود کنترل دارند و در بزرگسالی ممکن است این مشکل جدیتر بروز کند.
سخن پایانی
علاوه بر مشکلات روانی، اعتیاد کودک به بازیهای کامپیوتری و موبایلی مشکلات جسمی متعددی را برای وی ایجاد میکند. این تاثیرات منفی جسمی عبارتند از:
در این مطلب، به بررسی تاثیرات منفی بازیهای کامپیوتری و موبایلی روی سلامت جسم و روان کودک و نوجوان پرداختیم. به عنوان بزرگتر یا والدین، باید حواستان به رفتارهای فرزندتان باشد. اگر تک فرزند هستند، باید دوست و همصحیت خوبی برای کودک خود باشید تا در اثر تنهایی و افسردگی به سراغ بازیهای کامپیوتری نرود.
اگر دو یا چند فرزند دارید، ممکن است سایر فرزندان از او الگوبرداری کنند و درمان آنها سختتر خواهد بود. در صورت بروز هر یک از مشکلات فوق باید با پزشک و روانشناس مشورت کنید و سپس وارد فرآیند درمان شوید.
ممنون از این مطلب کاربردی
سپاس از همراهی شما