تاثیر عادات غذایی بر چاقی

چاقی؛ اپیدمی جهانی!

چاقی معضلی جهانی است که در همه کشورها اعم از توسعه یافته و در حال توسعه مشاهده می شود. امروزه این بیماری به عنوان یک اپیدمی جهانی توصیف می شود. چاقی علاوه بر نقشی که در به خطر انداختن سلامتی افراد دارد، در پژوهش ها عواقب متعدد روانی، فیزیکی و اقتصادی زیادی برای آن شناخته شده است.

چاقی اعتماد به نفس فرد را تحت الشعاع قرار می دهد. بر رفتارهای اجتماعی او تاثیرات منفی دارد. از نظر سلامتی هم رابطه مستقیم با ابتلا به بیماری های مزمن مانند دیابت نوع۲، پرفشاری خون، قلبی و عروقی دارد. در ایران نیز بیش از نیمی از بزرگسالان ایرانی با معضل چاقی درگیر هستند.

علاوه بر اثرات فیزیکی و روانی، چاقی همچنین بر اقتصاد جامعه تأثیر می گذارد. هزینه های درمانی بیماران چاق و بیماری های مرتبط با آن بسیار بالا است. همچنین، افراد چاق به دلیل مشکلات جسمانی و افزایش خطر ابتلا به بیماری ها، در کارآمدی و عملکرد شغلی خود محدودیت دارند.

با توجه به اینکه چاقی به صورت یک مسئله جهانی در حال گسترش است، اقدامات جدی برای مقابله با آن لازم است. آموزش های بهداشتی و تغذیه صحیح در مدارس و جوامع محلی می تواند به کاهش نرخ چاقی کمک کند. همچنین، تنظیم سیاست های عمومی برای تشویق به فعالیت جسمانی و تأمین امکانات و سبک زندگی سالم نیز می تواند به کنترل این اپیدمی کمک کند.

عوامل اصلی چاقی

چاقی بیماری ای است که علت های گوناگونی دارد. از فاکتورهایی که در بروز چاقی دخیل هستند، شیوه زندگی و عادات و رژیم های غذایی هستند. بیشتر پژوهش هایی که در زمینه چاقی صورت گرفته اند بر میزان غذای مصرفی افراد تمرکز داشته اند.

برآورد این پژوهش ها حاکی از آن است که استفاده از غذاهای فرآوری شده پرانرژی و فست فودها، غذاهای چرب و شیرین، نوشابه ها، همچنین مصرف غذاهای کم فیبر، بیشترین تاثیر را بر افزایش وزن افراد دارند. ولی مسئله قابل تامل این است که در زمینه بررسی عادات غذایی رایج  و تاثیر آنها در روند چاقی پژوهش های کمی صورت گرفته است.

این پژوهش های اندک هم غالبا بر روی یک عادت غذایی خاص و ارتباط آن با چاقی افراد انجام شده اند. ولی باید توجه داشت که معمولا افراد، مجموعه ای از عادات غذایی غلط که آن ها را چاق می کند، را دارا هستند. پس تاثیر چندگانه این عادات غذایی بر چاقی فرد باید مورد بررسی قرار گیرد. اینجاست که با پیچیدگی رفتاری بیشتری هم روبرو خواهیم بود.

تشخیص و به‌کارگیری الگوی عادات غذایی درست و مطلوب، قطعا منجر به اقدامات پیشگیرانه بسیار موثری در کنترل چاقی خواهد شد. به‌کارگیری و تبعیت از عادات غذایی سالم بسیار آسان تر و راحت تر از اجرای رژیم های غذایی سخت و غیر اصولی برای پیشگیری و کنترل چاقی است.

6 عادت غذایی چاق کننده

• سریع غذا خوردن

احتمال چاقی کسانی که غذا را سریع می خورند نسبت به افرادی که غذا را با سرعت متوسط و پایین می خورند، بیشتر است. این موضوع، شامل هر دو نوع چاقی؛ یعنی چاقی عمومی و چاقی شکمی می شود. محققان ایرانی در یک پژوهش، ارتباط معنا داری بین تند غذا خوردن و اضافه وزن، اندازه دور کمر و BMI (شاخص توده ی بدنی) بالا یافتند.

علاوه بر این، یکی از دلایل احتمالی این ارتباط، این است کسانی که غذا را سریع می خورند؛ عمدتاً به طور ناخودآگاه بیشتر غذا می خورند. زیرا طعم و لذت غذا برای آنها کمتر است و در نتیجه برای رفع احساس گرسنگی، غذای بیشتری نیاز دارند. همچنین، مصرف غذا با سرعت بالا می تواند به کاهش احساس سیری و اشباعی منجر شود، که به دلیل افزایش مصرف کالری، وزن اضافه را تسهیل می کند.

علاوه بر این، مصرف غذا با سرعت بالا می تواند به مشکلات گوارشی منجر شود. برخی از مشکلاتی که ممکن است به دنبال تند خوردن غذا بروز کند شامل سوء هاضمه، گرفتگی، سوزش معده و اسهال است.

• بی نظمی وعده های غذایی

وعده های نامنظم غذایی چه از نظر زمان وعده و چه از نظر میزان غذای مصرفی، تاثیر بسیاری در روند چاقی افراد دارد. طبق تحقیقاتی که در اسپانیا انجام شد؛ شیوع چاقی بین افرادی که دو وعده در روز غذا می خوردند با کسانی که ۴ یا ۵ وعده غذای کم حجم مصرف می کردند بیشتر مشاهده شد.

وعده های نامنظم غذایی می تواند باعث افزایش اشتها و خواسته های غذایی ناسالم شود. همچنین، وجود وعده های نامنظم غذایی می تواند باعث اختلال در سطح قند خون شود. هنگامی که میزان مصرف غذا در وعده ها نامنظم باشد، سطح قند خون نیز نامنظم خواهد بود. این می تواند منجر به افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی-عروقی و دیابت شود.

• نوشیدن مایعات هنگام غذا خوردن

نوشیدن آب و مایعات زیاد در حین غذا خوردن ارتباط معنا داری با چاقی افراد دارد. افرادی که در هنگام غذا خوردن آب یا مایعات زیادی می نوشند بیشتر در معرض چاقی و اضافه وزن هستند.

بیشتر بخوانید: محبوبترین رژیم های دنیا

• غذاهای چرب و شیرین

افرادی که وعده های غذایی خود را پر از غذاهای پرچرب، شیرینی ها و غذاهای پرکالری می کنند، به دلیل احساس گرسنگی و عدم اشباعیت مداوم، به طور معمول مجبور می شوند بیشتر بخورند. این باعث افزایش وزن و چاقی می شود.

مصرف غذاهای پرچرب و شیرین نیز بر چاقی افراد به طور مستقیم تاثیر دارد. استفاده از این غذاها به مرور باعث بیماری های خطرناکی چون کبدچرب و دیابت نوع۲ می شود که روند زندگی سالم افراد را تحت تاثیر قرار می دهد.

• میان وعده های سنگین و پرکالری

استفاده از میان وعده های سبک و سالم مثل میوه ها، سبزیجات، شیر و ماست، بادام و… برای بدن بسیار مفید است و تاثیر به سزایی در روند کاهش وزن دارد. میان وعده های منظم از نظر زمانی و غذایی باعث می شوند که فرد به هنگام وعده غذایی اصلی دچار گرسنگی شدید نشده و مجبور به پرخوری نشود.

در واقع میان وعده ها باعث کنترل اشتها می شوند. اما باید توجه داشت که مصرف مواد غذایی سنگین، پرحجم، چرب و شیرین مثل بیسکوییت های کرم دار، کیک های خیلی شیرین یا تنقلات پرکالری به عنوان میان وعده، باعث می شود، ولع فرد به غذا خوردن افزایش یابد و به دلیل بالا رفتن قند خون؛ در هنگام وعده غذایی اصلی نیز پرخوری کند.

• حذف صبحانه

نخوردن صبحانه یکی از بدترین عادات غذایی است که مخصوصا در زندگی شهری و مدرن بیشتر دیده می شود. صبحانه، چون انرژی مورد نیاز بدن در طول روز را تامین می کند مهمترین وعده غذایی است.

متاسفانه به دلیل اینکه مردم عادت به خوردن غذاهای پرحجم و سنگین در وعده غذایی شام، آن هم دیر وقت دارند، از خوردن صبحانه خودداری می کنند و به اشتباه تصور می کنند که این کار باعث کاهش وزن و پیشگیری از چاقی می شود.

اما واقعیت این است که نخوردن صبحانه تأثیرات مخربی بر روی سلامتی بدن دارد. این عادت می‌تواند باعث کاهش انرژی و ضعف عمومی در طول روز شود. همچنین ممکن است تمرکز و توجه شما را در کارها و وظایف روزانه تحت تأثیر قرار دهد.

صبحانه به عنوان اولین وعده غذایی در روز، باید دارای ترکیبی از موادغذایی سالم و متعادل باشد. مصرف غذاهایی که حاوی فیبر، پروتئین و ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن هستند، می‌تواند به حفظ سلامتی و کاهش خطر بیماری‌های مزمن مانند دیابت، بیماری‌های قلبی و سرطان کمک کند.
صبحانه های مقوی مانند ارده و شیره خرما، انگور و سه شیره، حلوا ارده، پنیر و سیاهدانه، عسل طبیعی و گردو باعث می شود روز خود را پر انرژی آغاز کنید. از طرفی به شما کمک می کند تا از ریزه خواری پیشگیری کنید.

نتیجه گیری:

تبعیت از یک استراتژی موثر برای پیشگیری و کنترل اضافه وزن و چاقی، در طول زندگی بسیار مهم و حیاتی است. اصلاح رفتارها و عادات غذایی، در کنار سبک درست زندگی و رژیم غذایی سالم و اصولی مهمترین عوامل در این استراتژی هستند.